Μετά από χρόνια προσπαθειών, ο ιστορικός Πύργος Τομαρά — σύμβολο της Επανάστασης του 1821 — ξεκινά επιτέλους να αναστηλώνεται με χρηματοδότηση από το Υπουργείο Πολιτισμού και τη στήριξη της τοπικής κοινότητας.
Ο Πύργος Τομαρά δεσπόζει στα βόρεια άκρα του χωριού εδώ και δύο αιώνες. Χτισμένος γύρω στα 1780 από την οικογένεια Τομαρά, αποτέλεσε ένα από τα κέντρα οργάνωσης της Επανάστασης στην περιοχή της Αχαΐας. Στα κελάρια του φυλάσσονταν εφόδια και τα ανώγια του φιλοξένησαν πολεμάρχους που έγραψαν ιστορία.
Με το πέρασμα των χρόνων, και μετά την εγκατάλειψή του στις αρχές του 20ού αιώνα, ο πύργος άρχισε να φθείρεται. Σεισμοί, βροχές και η αδιαφορία άφησαν τα σημάδια τους στις πέτρινες αψίδες και τα ξύλινα πατώματα. Το 2018, ένας τοπικός πολιτιστικός σύλλογος ξεκίνησε εκστρατεία τεκμηρίωσης και οι πρώτες φωτογραφίες που ανέβηκαν στο διαδίκτυο συγκίνησαν χιλιάδες Έλληνες της διασποράς.
«Ο πύργος δεν είναι μόνο ένα κτίριο. Είναι η μνήμη ενός ολόκληρου τόπου, η απόδειξη ότι εδώ έζησαν άνθρωποι που πολέμησαν για κάτι μεγαλύτερο από τον εαυτό τους.»
Γιώργος Τομαράς, απόγονος της οικογένειας
Η έγκριση του έργου αναστήλωσης ήρθε στις αρχές του 2026, με συνολικό προϋπολογισμό 480.000 ευρώ. Το Υπουργείο Πολιτισμού αναλαμβάνει το 70% της χρηματοδότησης, ενώ το υπόλοιπο προέρχεται από ευρωπαϊκά κονδύλια ΕΣΠΑ και εισφορές της κοινότητας.
Το έργο θα υλοποιηθεί σε δύο φάσεις. Η πρώτη αφορά τη στατική αποκατάσταση και την προστασία από τα καιρικά φαινόμενα, ενώ η δεύτερη θα περιλαμβάνει την αναπαλαίωση εσωτερικών χώρων και τη μετατροπή του πύργου σε μικρό μουσείο τοπικής ιστορίας. Η αρχιτεκτονική ομάδα έχει δεσμευθεί να χρησιμοποιήσει αποκλειστικά παραδοσιακά υλικά — πέτρα από τον ίδιο ποταμό, ξύλο καστανιάς από τα γύρω δάση.
Ένα χωριό ξαναβρίσκει τον εαυτό του
Για τους κατοίκους του Λιβαρτζιού, η αναστήλωση του πύργου έχει συμβολική αξία που ξεπερνά το ίδιο το κτίριο. Σε ένα χωριό που είδε τον πληθυσμό του να μειώνεται δραστικά τις τελευταίες δεκαετίες, κάθε πρωτοβουλία που ενισχύει την ταυτότητα και την υπερηφάνεια του τόπου μετράει.
Παράλληλα με τις εργασίες αναστήλωσης, ο σύλλογος ετοιμάζει ψηφιακό αρχείο με φωτογραφίες, χειρόγραφα και προφορικές μαρτυρίες σχετικά με τον πύργο και την οικογένεια Τομαρά. Η συλλογή θα είναι ελεύθερα προσβάσιμη στο διαδίκτυο, ώστε και οι απόγονοι της κοινότητας που ζουν στη διασπορά να μπορούν να τη γνωρίσουν.
Οι εργασίες αναμένεται να ολοκληρωθούν στα τέλη του 2027. Ως τότε, ο Πύργος Τομαρά θα συνεχίσει να στέκεται εκεί που πάντα στεκόταν — στη σιωπή του χρόνου, αλλά πλέον με την υπόσχεση μιας νέας αρχής.
